ORTA Doğu’da yaşanan savaşın ardından derinleşen enerji krizi, petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte akaryakıt maliyetlerini de yukarı çekti. Pompaya peş peşe yansıyan zamlar yalnızca araç sahiplerini değil, taşımacılıktan gıdaya, hizmet sektöründen genel tüketim harcamalarına kadar birçok alanda maliyetleri artırıyor.
Benzinin litre fiyatı son bir yılda yaklaşık 17 TL yükselirken, motorin de 80 TL sınırını geçti. 9 Ağustos itibarıyla motorinin litresi İstanbul Avrupa Yakası’nda 80,04 TL, Ankara’da 81,16 TL, İzmir’de ise 81,44 TL seviyesine ulaştı.
Akaryakıt sektöründen edinilen bilgilere göre benzinde yeni bir fiyat artışı daha bekleniyor. Salı gününden itibaren benzinin litre fiyatında 2,08 TL’lik artış öngörülürken, yapılan hesaplamalar bunun 1,56 TL’sinin pompa fiyatına yansıyacağını gösteriyor.
Cumartesi gecesi benzine gelen 1,06 TL’lik zammın ardından beklenen 1,56 TL’lik yeni artışın da gerçekleşmesi halinde benzinin litre fiyatı birkaç gün içerisinde toplam 2,62 TL yükselmiş olacak.
50 LİTRELİK DEPOYA 131 TL EK MALİYET
Beklenen 1,56 TL’lik artışla birlikte son iki zammın 50 litrelik bir benzin deposuna getirdiği ilave maliyet yaklaşık 131 TL’yi bulacak.
Geçen yıl litresi 51,40 TL seviyesinde bulunan benzin, böylece bir yıl içerisinde 70 TL sınırına dayanacak. Ankara ve İzmir’de ise litre fiyatının 70 TL seviyesinin üzerine çıkması bekleniyor.
Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin etkisi pompayla da sınırlı kalmıyor. Nakliye ve üretim maliyetleri üzerinden birçok ürün ve hizmetin fiyatını etkileyen akaryakıt zamları, enflasyon üzerindeki baskının da artmasına neden oluyor.
Temmuz ayında tüketici fiyatları aylık yüzde 1,78 yükselirken yıllık enflasyon yüzde 31,75 olarak gerçekleşti. Ana harcama grupları içerisinde gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık fiyat artışı yüzde 1,61 olurken, ulaştırma grubundaki yükseliş yüzde 2,59’a ulaştı. Merkez Bankası da Temmuz ayı enflasyonuna ilişkin değerlendirmesinde akaryakıt fiyatlarındaki artışa dikkat çekti.
Ekonomist İris Cibre, akaryakıttaki yükselişin Ağustos ayı boyunca fiyatlara yansıması durumunda enflasyona doğrudan etkisinin yaklaşık 22 baz puan, diğer ifadeyle 0,22 puan olacağını hesapladı.
Cibre, önümüzdeki dönemde eğitim, kış aylarına ilişkin işlenmemiş gıda fiyatları ve kira kontrat döneminin de enflasyon üzerinde etkili olacağına işaret ederek, akaryakıt fiyatlarındaki indirimlerin tüketiciye tam olarak yansımasını sağlayacak eşel mobil uygulamasının neden devreye alınmadığını sorguladı.
PETROLDEKİ DÜŞÜŞ POMPAYA AYNI ORANDA YANSIMADI
Petrol fiyatlarındaki gerilemeyle birlikte akaryakıtta oluşan indirimlerin önemli bölümünün vergi düzenlemeleri nedeniyle pompaya yansımaması da dikkat çekti.
Motorinde 5 Ağustos’ta 6,37 TL ile son ayların en yüksek indirimlerinden birinin gerçekleşmesi beklenirken, söz konusu tutarın 4,87 TL’lik bölümü ÖTV’ye gitti. Böylece tüketicinin pompa fiyatında gördüğü indirim yalnızca 1,05 TL oldu.
Benzer bir durum benzinde de yaşandı. 7 Ağustos’ta geçerli olması beklenen 4,35 TL’lik indirimin tamamı pompa fiyatlarına yansımadı.
Son zamlarla birlikte akaryakıtta petrol fiyatları, döviz kuru ve vergi yükünün oluşturduğu fiyatlama tablosu yeniden gündeme gelirken, yükselen pompa fiyatlarının önümüzdeki dönemde ulaşım ve nakliye başta olmak üzere diğer mal ve hizmet fiyatları üzerindeki dolaylı etkileri de yakından izlenecek.